Những mùa chim làm tổ

 Mùa gặt tháng 5 cũng là mùa lũ chim đồng làm tổ. Tôi nhớ những mùa gặt ngày xưa khi chúng tôi còn nhỏ xíu. Đồng làng tôi ngày ấy còn rậm rạp, ruộng lúa thường đan xen bởi những mô gò, ao dộc, cùng những lùm cây rừng hoang dại mọc tràn lan, ruộng lầy, ruộng thụt bị bỏ hoang, quanh năm cỏ dại và lau sậy mọc um tùm, đó chính là nơi bọn trẻ chúng tôi dùng làm bãi thả trâu.

Nhưng khi mùa gặt đến lúa được thu hoạch, lũ trẻ tha hồ thả trâu tự do, để rồi mặc sức chơi khăng, đánh đáo.Khi đã chán những trò này rồi thì lũ trẻ chúng tôi lại rủ nhau sục vào các gò cây cối rậm rạp, tìm tổ chim để lấy trứng hoặc bắt chim non.

     Chim ngày đó rất nhiều, hầu như loài gì cũng sẵn, nào chào mào, sáo sậu, nào chim sẻ, chim ri, nào chích choè, chiền chiện, rồi cò, cuốc, giẽ giun, tình tịch, có cả bói cá và gà gô nữa...trên rừng thì cơ man nào là khiếu đen, liếu tiếu nâu bay nhảy và hót líu lo hàng đàn đông đến cả trăm con.Tìm tổ chim, mỗi đứa chúng tôi lại có sở thích riêng, đứa thích tìm chim để lấy trứng, đứa lại thích tìm để bắt chim non về nuôi. Chim lấy trứng chúng tôi thích nhất đó là loại chim tình tịch trông nó giống y hệt con chim cút người ta nuôi bây giờ, trứng có những đốm màu tím trông rất đẹp và to hơn trứng chim cút một chút. Loại chim này thường chọn những bụi cỏ tốt nhất ở những đám ruộng thụt, ruộng lầy để làm tổ.Tổ của chúng được xây ngay trên mặt đất, chúng lợi dụng đám cỏ cao, kết và đan lại với nhau làm mái che, trong tổ chúng tìm cỏ, rác khô để trải nên tìm rất dễ, theo kinh nghiệm, chúng tôi cứ lội bì bõm trong đám cỏ, phát hiện đám cỏ nào khum khum là tìm đến, nơi đó thường là tổ của chúng, tình tịch thường đẻ 8 trứng, có hôm may mắn tôi tìm được hai, ba tổ liền, hễ thấy tổ mới có 1, 2 trứng thì để lại, không được động vào tổ nếu không chúng thấy hơi người sẽ bỏ tổ ngay, làm như thế chờ đến khi chim đẻ đủ 8 trứng mới bắt nhưng với điều kiện là tổ chim kín, không ai biết mới được, vì bọn trẻ thường đi tìm khi phát hiện là lấy trứng luôn.(Đã có nhiều phen chúng tôi “choảng” nhau vị bị cướp tổ chim như thế). Còn tổ nào có 4-5 trứng rồi là lấy ngay không đứa khác lấy mất thì thật tiếc.Loài chim thứ hai chúng tôi thường tìm tổ để lấy trứng đó là cò và cuốc. Tổ cò và cuốc thường làm trong các lùm cây rậm trên cao, tổ của chúng khá sơ sài, nhất là tổ của cò lửa, thường chúng đan những cành cây lại với nhau và chỉ gác mấy chiếc que nhỏ, trên trải vài chiếc lá hoặc ít rác thế là chúng đẻ, chúng thích chọn những bụi mây nước, hay bụi nứa để làm tổ, cò lửa thường đẻ mỗi lứa 4 trứng, trứng cò to như trứng tình tịch nhưng khá tròn và có màu trắng. Cuốc thì đẻ nhiều mỗi lứa 8 trứng, trứng cuốc có màu trắng đục và có đốm màu tím, trông giống như trứng tình tịch nhưng to gần gấp rưỡi, vì thế cuốc là loại chim lấy trứng mà bọn trẻ chúng tôi thích nhất. Đó là những loại chim có trứng to mà chúng tôi thường tìm và bắt lấy trứng đem về ăn. Còn những loại như chào mào, liếc biếc, chim sít... trứng nhỏ chỉ bằng đầu ngón tay nên không bõ để lấy trứng, vả lại những loại chim này cũng chỉ đẻ nhiều nhất là 4 trứng, thường khi phát hiện được tổ của chúng, bọn tôi theo dõi, để ý, chờ khi chim chuẩn bị ra ràng là bắt về nuôi. Những loại chim này tuy nhỏ nhưng chúng làm tổ lại rất kì công và khéo léo.Chúng quả là những kiến trúc sư vĩ đại trong sinh giới.Tổ chào mào lớp ngoài thường được xây bằng những dễ cây nhỏ, đã khô chúng đan bện lại thành hình tròn tựa như chiếc bát con, càng vào trong những sợi rác càng nhỏ và êm, đó thường là những loại hoa cỏ đã khô, sợi mềm mại, tạo nên một chiếc tổ rất đẹp vừa êm ái, vừa khô ráo, tổ được đính chặt trên những cành cây vững chắc có thể chống chịu được mưa gió.Chim liếc biếc với bộ lông màu nâu, tiếng hót nghe vui nhộn, giống như loài chim chiền chiên vậy, chúng làm tổ rất cầu kì, tổ của chúng thường được xây trong những bụi cây cỏ thấp lúp súp ngoài đồng, lớp ngoài cùng thường là rất nhiều lá nứa khô hoặc lá cỏ, được xếp thành những lớp rất dày, tổ được thiết kế như một chiếc bình cổ cong, trong là những lớp hoa cỏ khô và mượt được chúng đan bện rất khéo, miệng tổ thu nhỏ lại chỉ vừa cho chim bố mẹ chui ra, chui vào giống như miệng quả bầu vậy.Chim sít có thân hình nhỏ trông tựa chim sẻ ấy thế mà chúng xây những chiếc tổ to tướng trên những tán cây có lá rậm, không cao lắm nhưng hết sức công phu, tổ chim sít rất to, chúng thường chọn những cây vầu để làm tổ, bên ngoài cùng cũng là những lớp lá dày thường là lá tre, nứa khô, sau đó đến lớp hoa cỏ khô, mượt và êm được chúng đan dày đến 5-6 cm, miệng tổ cũng thu nhỏ lại nằm ngang mé trên phần thân tổ, giúp cho tổ tránh được mưa gió, dù to đến mấy cũng không thể ướt. Nhiều khi bắt được những tổ chim này chúng tôi gỡ bỏ lớp lá ngoài cùng còn giữ lại lớp bên trong đem về nhà treo lên vách làm đồ chơi, bởi chúng rất đẹp.Riêng chim chích cũng rất tài khi xây tổ, chúng thường chọn cây kháo, hoặc cây ngái loại cây này lá to bản, chúng tìm hai chiếc lá tươi mọc đối xứng nhau rồi khéo léo dùng những sợi bông khâu hai chiếc lá lại với nhau giống như một chiếc bù đài vậy, sau đó chúng càm rác để xây tổ, chim chích thường lấy phần bông của hoa cây tàu bay đã khô để xây tổ nên tổ của chúng rất êm ấm, mềm mại. Phải là người có kinh nghiệm mới tìm được tổ của chúng vì bình thường thoáng trông rất khó nhận ra tổ chim và những chiếc lá khác, chỉ bọn trẻ “ma ranh” như chúng tôi mới dễ dàng phát hiện ra những chiếc tổ của chim chích được xây rất khéo như thế. Dạo đó đi học, thầy cô thường dạy chim chích là loại chim có ích chúng chuyên săn bắt sâu bọ nên chúng tôi khi phát hiện ra tổ của chúng cũng không mấy khi bắt vì trứng của chúng nhỏ xíu chỉ bằng cỡ đầu đũa mà thôi. Chờ khi nào chim ra ràng bay đi thì chúng tôi lấy chiếc tổ về làm đồ chơi. Chúng tôi vô cùng thán phục tài nghệ xây tổ của những loài chim bé nhỏ này.Tôi cứ tự hỏi không hiểu vì sao chúng làm được những chiếc tổ đẹp như vậy? Thời gian chúng xây tổ hết bao lâu? Vì sao lũ cò, cuốc, chim gáy to là vậy nhưng xây tổ lại rất cẩu thả? Cho đến tận giờ tôi cũng không lí giải được những điều này! Chích choè và sáo sậu lại có cách làm tổ khác, chúng thường chọn những thân cây cổ thụ như cây đa, cây trám, cây gạo... có những hốc rỗng trong thân cây để làm tổ. Chích choè thường làm ở những hốc cây thấp nên dễ bị bọn trẻ chúng tôi trèo bắt. Vì những cây có hốc ở trong làng chúng tôi đều đã biết, nên khi thấy chim càm rác là có thể đoán biết được ngay chỗ chúng sẽ làm tổ.Chim sáo thường làm tổ trên những hốc cây to và cao, vì thế việc bắt được tổ của chúng là cả một vấn đề khó khăn đối với lũ trẻ chúng tôi, nhiều khi còn nguy hiểm đến cả tính mạng nữa, thời đó bọn trẻ chúng tôi cũng đã có một, hai đứa bị ngã gãy tay vì trèo cây bắt sáo như thế. Hai giống chim này làm tổ trong hốc cây chúng thường chọn những hốc cây khô ráo, càm rác làm tổ, tổ của chúng cũng sơ sài không cầu kì. Trứng chim sáo có màu xanh biếc, chúng thường đẻ mỗi lứa 4 trứng, lũ trẻ sẽ rất sướng khi bắt được một tổ sáo ra ràng về nuôi, bởi sáo nuôi tốt có thể dạy chúng nói tiếng người được.Còn nếu không muốn nuôi thì đem bán cũng được 5-10 đồng, đây là một khoản tiền không nhỏ mà lũ trẻ chúng tôi ngày ấy thường ao ước có được. Chim bói cá có ba loại khác nhau, trong đó có 2 loại có màu lông và hình dáng giống nhau, chúng đều có cặp mỏ to, dài và nhọn với bộ lông xanh biếc rất đẹp, phía ngực và bụng màu trắng đục có viền nâu. Nhưng một loại nhỏ, một loại to gấp đôi. Loại thứ ba là bói cá hoa, thân hình giống như loài bói cá to kể trên nhưng lông của nó gồm hai màu xanh biếc xen với trắng trông rất đẹp như kiểu hoa mơ.(loại này hiếm hơn). Tiếng kêu của cả ba loại này đều giống nhau chỉ khác về độ to nhỏ mà thôi.Riêng cách săn mồi của bói cá hoa cũng rất đặc biệt không giống hai loại trên, chúng thường bay lên cao, cánh vỗ liên hồi và đứng yên một chỗ trên không rất lâu, chăm chú quan sát mọi động tĩnh của con mồi phía dưới mặt nước, khi phát hiện con mồi thì lập tức nó thực hiện một cú lao thẳng đứng và nhanh như chớp tóm gọn con mồi trong nháy mắt. Loài bói cá rất giỏi bắt cá. Nếu có dịp ngồi quan sát chim bói cá xanh rình mồi mới thấy đó là một loại chim có tinh kiên nhẫn cao.Chúng thường đậu trên những chiếc cọc hay cành trà rong nổi lên giữa ao, đầm, chăm chú quan sát mặt nước hàng giờ, trông chúng khi ấy thật khu khờ, lờ đờ chẳng có vẻ gì là nhanh nhẹn cả. Ấy thế mà sẽ là tử thần đối với những chú thòng đong hay mại bầu không biết do vô tình hay phởn chí lao lên phía trên mặt nước. Chỉ chờ có thế, bằng một cú lao nhanh như chớp những kẻ khốn khổ kia sẽ không còn cơ hội để trở về với “thuỷ cung” nữa, cặp mỏ nhọn sắc như hai gọng kìm xiết chặt lấy con mồi, đến nước này con mồi cũng chỉ còn biết giãy giụa yếu ớt trong cơn hấp hối! Khi con mồi đã được kẹp chặt trong cặp mỏ rồi, lúc này bói cá mới bay vụt lên một cành cây cao nào đó bên bờ, nó đảo mắt quan sát xung quan một lượt, thấy không có gì nguy hại, lúc đó bói cá mới thong thả dùng mỏ kẹp chặt con mồi, đập mạnh vào cành cây nơi nó đậu, đến khi chắc chắn con mồi đã chết, nó mới ngửa cổ nuốt chửng con mồi một cách ngon lành. Xong, mắt lại lia láo nhìn khắp lượt, cuối cùng như đã thoả mãn cơn đói nó vỗ cánh bay đi và không quên để lại một chuỗi tiếng kêu choách choách hệt như tiếng trẻ reo vui khi vừa được ăn một bữa no vậy.Chim bói cá cũng có cách làm tổ riêng của nó, chúng thường dùng bộ mỏ to và khoẻ, cùng đôi chân với những móng vuốt sắc như dao để đào đất xây tổ. Chúng thường chọn những vách đất cao, hiểm trở ven sông, suối hay những triền đồi chênh vênh để đào hang xây tổ. Hang chúng đào cũng rất kì công, thường có cả những ngách phụ dùng để chứa thức ăn dự phòng, chúng đào sâu vào lòng đất đến hàng mét. Đã có lần chúng tôi phải mất cả buổi mới đào bắt được tổ của chúng, thế mới biết sự đấu tranh sinh tồn của sinh giới quả là khốc liệt.Thật khó tưởng tượng nổi loại chim này lại đào hang làm tổ kiên cố như vậy, công sức của chúng dành cho mùa sinh sản quả là rất lớn. Hẳn chúng cũng nhận biết được những hiểm hoạ luôn rình rập mạng sống của chúng và cả đàn con nên mới cố công đào hàng sâu như vậy.Thế giới tự nhiên quả thật là kì diệu và luôn chứa đựng những điều huyền bí!...
    Năm tháng đã qua đi, mọi cảnh vật của làng quê tôi giờ đã đổi khác, cây cối tự nhiên không còn, chim thú cũng vì thế mà hầu như vắng bóng.Mỗi lần về làng, nhìn ngắm lại cảnh vật nơi xưa, trong tôi bỗng sống lại bao kỉ niệm thời thơ ấu.Lòng tôi bỗng trạnh buồn! Ôi!Những mùa chim làm tổ, những mùa đó đã qua và đã xa!Đã Xa!
                                                                                      
                                                             Ngày 24 tháng 6/2012
                                                                Đ/C: Bùi Nhật Lai
                                                               Cầu Lân- Động Đạt
                                                              Phú Lương- Thái Nguyên
                                                                ĐT: 0978.719.403
 

Tweet
Share

Thêm bình luận

Lưu ý:
Phần bình luận tạo điều kiện cho bạn thảo luận, nêu thắc mắc, và chia sẻ ý kiến. Sau đây là những điều cần lưu ý khi đăng lời bình:
1. Quan tâm và tôn trọng những người cùng bình luận, và cộng đồng bạn đọc ở Việt Nam nói chung.
2. Không dùng từ ngữ tục bậy, chửi bới, thô lỗ, hoặc khiêu dâm.
3. Không dùng ngôn ngữ có tính lăng mạ, sỉ nhục, chửi rủa.
4. Không quấy rối, gây phiền nhiễu cho người khác, hoặc đe dọa đến sự an toàn và tài sản của người khác; không vu khống, nói sai sự thật, làm mất danh dự, hoặc mạo nhận một ai đó.
5. Không đăng các quảng cáo thương mại.
6. Đây là một diễn đàn công cộng. Do đó không nên đăng các thông tin cá nhân như số điện thoại, địa chỉ email, tài khoản ngân hàng, thẻ tín dụng, hoặc các thông tin quan trọng khác.
7. Tất cả các ngôn ngữ html và đường link đều không được phép.

Tin Tức Việt-Đức có quyền từ chối hoặc xóa bỏ bất cứ lời bình nào không phù hợp với các quy định nói trên.
Các lời bình dưới đây do bạn đọc và các tác giả đăng tải, thể hiện cảm nhận riêng của chính người đó. VANNGHECHUNHAT.NET mong muốn bạn đọc sẽ tích cực bình luận mang tính đóng góp xây dưng


Mã bảo vệ Làm mới

Mạng chia sẻ

Bạn đọc online

Trang web hiện có:
1152 khách & 1 thành viên trực tuyến