Trang chủ - Văn Nghệ Chủ Nhật

Đăng nhập Đăng ký Điều chỉnh
Email In PDF.

Món Nợ Học Trò Và Thơ Tình Trong Ngăn Cặp

MÓN NỢ HỌC TRÒ VÀ THƠ TÌNH TRONG NGĂN CẶP MAI HỮU PHƯỚC -Trang đời và trang thơ Mùa Hè năm ngoái trong một lần đến nhà Mai Hữu Phước, anh đưa tôi xem một quyển nhật ký đã ố vàng, chi chít những trang chữ của một thuở học trò. Lật từng trang viết nét mờ nét tỏ do sự xâm thực của năm tháng, tôi rất ngạc nhiên: Không ngờ một Mai Hữu Phước với nụ cười trẻ trung, hồn hậu pha đậm chất nghệ sỹ ấy, với một mái ấm gia đình, một cuộc sống hiện tại còn là điều mơ ước của nhiều người ấy, lại có một tuổi hoa niên trần ai và đầy tai ương, biến động ! Xen lẫn trong những giòng nhật ký là những trang thơ chưa hết lời, hết ý. Nhìn những con chữ liu riu được nối đuôi bằng những dấu chấm lửng, tôi có cảm giác trang giấy học trò đã trở nên quá chật chội, không đủ chỗ chứa đựng những cảm xúc của anh. Anh viết tràn lan ra cả ngoài lề giấy và bìa vở. Thì ra, chàng thư sinh ấy từ thuở học sinh phổ thông cho đến lúc ngồi vào giảng đường Y khoa là cả một quảng đường đầy nhọc nhằn, lao khổ. Có cả những lúc anh gần như không đủ sức cõng những ước mơ đi đến bến bờ...
Tuy nhiên, tôi đã bắt gặp niềm lạc quan yêu đời đến cháy bỏng của một hồn thơ. Phải chăng chính nhờ vậy mà anh đã băng qua được chông gai và ghềnh thác của dòng đời ?
Hôm nay, khi những cánh ve non đang trở mình đâu đó, chuẩn bị đón chào một mùa Hè mới, tôi bắt gặp lại trang nhật ký hôm nào qua những trang bản thảo của tập thơ “Một thuở học trò” được vi tính xinh xắn do chính tác giả thiết kế bìa và trình bày.
Trước đây, anh đã xuất bản “Xin cảm ơn em” và nhiều tuyển tập in chung khác, nhưng riêng với tôi “Một thuở học trò” lại gợi lên bao nhiêu cảm xúc bởi tính hồn nhiên, vô tư, chân tình, và đầy chất lãng mạn của một thời “hồn trắng, tình trong”. Từ sự đồng cảm đi đến mến yêu, tôi như thấy tim mình hòa cùng nhịp đập. Nó thôi thúc tôi nên viết và phải viết một cái gì đó tựa thể viết cho chính mình, để trả món nợ học trò và những mối tình trong ngăn cặp. Nó cũng có thể, nếu được chấp nhận, thì gọi là đôi lời giới thiệu (như cách người ta vẫn thường nói) về tập thơ “Một thuở học trò”. Nhưng quả thật cái công việc “cầm đèn để người khác đọc thơ” khó cho tôi quá ! Tôi e rằng sức mình không đủ. Thôi thì cũng xin mạo muội làm một nhịp cầu mời các bạn và quý vị độc giả bước vào vườn thơ có hoa, có cỏ, có lá xanh, lá úa trong rộn ràng tiếng ve ngân gọi mùa phượng đỏ và say đắm yêu thương...
Trước tiên xin trân trọng một hình ảnh mà tác giả đã có những lời thơ sâu nặng nghĩa tình:
Lại những ngày thi rồi Nội ạ !
Con ngập mình trong đống vở bài.

Thư cho bè bạn không thường viết
Nén cả mơ màng trong gió hây.
(Nhớ Nội)
Và lời thơ đã dẫn ta đến cảm xúc rất thật, xót xa đến ngậm ngùi:
Khuya nay có lạnh nhiều không Nội ?
Chăn chiếu đâu thêm để Nội nằm.
Đất lạnh sao đời oan nghiệt quá !
Suốt đời chẳng đợi một lần thăm.
Bà Nội với anh trong tâm khảm học trò là thế, còn với Mẹ thì sao ? Anh đã dành 3 trang thơ về Mẹ và nhiều hình ảnh qua những trang thơ khác để khắc họa bóng hình mà mọi người đều tôn kính: Mẹ !
Thật ra thì chỉ với bài thơ “Mẹ ơi !” cũng đã quá đủ để ta hình dung về hình ảnh “thân cò” của Mẹ anh. Đó cũng chính là hình ảnh của không biết bao nhiêu Bà Mẹ Việt Nam tần tảo vì tương lai con cái:
Đường trưa nắng đổ
Nóng như lửa lò,
Từng viên cuội nhỏ
Sốt nằm co ro.

Mẹ chừ nơi đâu ?
Đồi hoang nắng cháy,
Ướt đầm áo vải
Vai gầy run run.

Ôi, câu ca cũ
Ai ăn của rừng,
Quanh tròng nước mắt
Con ngồi rưng rưng.
(Mẹ ơi !)
Ta thử hình dung, trong cái nắng bỏng rát đến sỏi đá cũng phát sốt, huống hồ là người ấy, mà người Mẹ vẫn phải đi tìm kiếm của rừng trên đôi vai gầy, ướt đầm áo vải. Có lẽ tác giả cảm thấy không thể dùng ngôn từ nào khác để có thể nói về hình ảnh của người Mẹ cho xứng và cũng chẳng thể nào lột tả hết nỗi đau đớn đến rưng rưng nước mắt của mình. Tôi nghĩ anh đã rất khéo khi mượn câu ngạn ngữ: “Ăn của rừng rưng rưng nước mắt” để gợi lên hình ảnh người Mẹ tảo tần đó.
Ý thức được điều này và từ nỗi đau cơm áo của gia đình, anh trăn trở nỗi niềm trên đôi vai gầy của người Mẹ để được tiếp tục đến trường. Theo tôi được biết thì tất cả các anh em trong gia đình trong khả năng của “những đứa trẻ đang lớn” đã làm tất cả những việc có thể làm được vào cái thời điểm người đông của khó ấy. Quả thật là điều không dễ dàng chút nào.
Là những cậu học trò chưa từng biết mặc cả với cuộc đời và với một tâm hồn nghệ sỹ, bạn anh như anh kể (hay chính anh ?) đã từng có những cuốc xe thồ bất đắc dĩ, mà chúng ta không khỏi bật cười đồng cảm ở cách tính tiền của một người làm công:
Trăng sáng đêm rằm hứng dạo chơi,
Đạp xe lững thững một mình thôi.
Khách đâu bỗng gọi thồ về dưới
Lộ phí bao nhiêu để mặc người !
(Chuyến xe bất đắc dĩ)
Và ngưỡng cửa thi cử của cuộc đời bút nghiên chờ đợi ở năm cuối cấp với bao nhiêu âu lo, thắt thỏm:
Chưa trả xong xuôi nợ học trò
Nên còn lận đận với còn lo.

Bơi thuyền đang lúc qua ghềnh thác
Có đến hay không đến bến đò ?
(Nợ học trò)
Rồi vượt qua sự nhọc nhằn của những mùa thi, con thuyền chở đầy ước mơ và hoài bảo ấy cũng đã cập bến. Cuộc đời đã không phụ lòng anh. Anh sánh vai cùng bè bạn bước vào ngưỡng cửa của giảng đường đại học. Tương lai đang mỉm cười chào đón anh. Nhưng đã hết đâu những nhọc nhằn toan tính:
Trợ cấp gia đình rất ít khi
Như là chị hiểu cớ sao vì.
Điểm tâm buổi sáng vài ly ... nước
Em chị bây giờ đã thích nghi !
(Tâm sự bấy lâu)
Tôi tin rằng Mai Hữu Phước đã không chút cường điệu khi viết nên “Tâm sự bấy lâu” để gởi chị Quý. Tuy thế, không gì có thể gây khó với niềm lạc quan vốn có trong anh:
Gian nan ngần ấy em buồn chứ ?
Thưa chị em không phút nản lòng,
Vẫn cứ yêu đời như mọi lúc
Nhiệt tình học tập ước mơ luôn.
Tôi lại tìm thấy niềm lạc quan ấy trong một khía cạnh khác, rất hóm hỉnh và cũng rất thơ:
Ăn khoai mai mốt rồi khoai hết
Thơ tớ còn nguyên tận lúc chết.
Ngày sau ngồi buồn tớ giở ra
Bài thơ mất khoai đọc cười trệt !
(Bài thơ mất khoai)
Vâng, tôi đã không thể không cười khi đọc “Bài thơ mất khoai”. Chính bởi cái tính cách hồn nhiên, thiết tha với cuộc đời, pha một chút lãng mạng của người nghệ sỹ đã thắp sáng niềm tin và nghị lực trong anh, giúp anh vượt qua được những tháng ngày khốn khó nhất trong cuộc đời, mà không ít người đã phải bỏ cuộc, dang dở trong cuộc đời nghiên bút.

MAI HỮ PHƯỚC -Thơ tình trong ngăn cặp

Những trang thơ tình của Mai Hữu Phước nói chung, và trong “Một thuở học trò” nói riêng, gợi cho người đọc nhiều cảm xúc, bởi tính trong sáng, hồn nhiên. Niềm lạc quan tin yêu vào con người và tin yêu vào cuộc đời hướng tới sự chân-thiện-mỹ là cảm xúc chủ đạo trong những sáng tác của anh.
Chúng ta bất ngờ khi anh biết cách khai thác sự hững hờ của “đối tượng” trong mối tình không thành để có những câu thơ, mà thoạt đọc tưởng chừng như vô lý. Bởi lẽ thường tình là khi yêu mà không được yêu thì người ta đau buồn, thậm chí oán hận. Nhưng anh không thực dụng như thế:
Cảm ơn em đã không yêu,
Để thơ tôi với bao điều bâng khuâng”...
(-Trích từ tập thơ Xin cảm ơn em)
Đọc và suy ngẫm, tôi mới thấy hết cái lý của người viết. Tại sao chúng ta lại phải đớn đau mãi trong thất vọng khi cuộc tình không thành ? Hãy cứ như Mai Hữu Phước mà bày tỏ lời cảm ơn lịch sự có tốt hơn không !
Tình trong ngăn cặp của “Một thuở học trò” là những xúc cảm đầu đời đầy ngượng ngùng, bâng khuâng và e ấp:
Cơ hội hiện ra, cơ hội mất rồi
Anh ngần ngại còn đâu là cơ hội !
Em đi qua để đằng sau lời gió nói
Còn có cơ hội nào cho anh quen em không ?
(Cơ hội)
Ai mà lại không có hơn một lần bỏ qua cơ hội nhỉ ? Trong tình yêu, cũng như trong cuộc đời. Thật ra thì đâu phải người trong cuộc nào cũng tìm thấy ngay những cơ hội mà mình cần. Nên có lúc, chợt giật mình nhận ra thì đã quá muộn. Phải chăng chính vì thế mà tự an ủi mình qua triết lý bâng quơ đến dễ thương:
Đâu cứ phải nói lời yêu thương và hò hẹn
Mới có đêm dài thao thức nhớ thương nhau.
Tình yêu vốn có ngôn từ riêng
dẫu cho ai thầm lặng
Vẫn bâng khuâng ngay từ buổi ban đầu.
(Đâu cứ phải)
Còn đây là sự thật thà, cao thượng của chàng tráng sĩ sang sông trong những ngày giông tố của cuộc đời, không dối mình, dối người, không hứa hẹn hão huyền:
Em ạ, đời ta không tiếp không
Chớ làm bến đợi cạnh giòng sông.
Thuyền ta bão tố vùi bao trận
Biết có tinh tươi chút nắng hồng !
(Chớ làm bến đợi)
Lạc quan là thế, cao thượng là thế, tinh tế là thế, vị tha là thế, nhưng thoáng đâu đó, âu cũng là lẽ thường tình, sự xót xa, muộn phiền trước chuyện nhân tình thế thái:
Chị ơi, thêm nỗi bẽ bàng
Trắng tay người cũng dễ dàng phụ nhau,
Tình riêng kể chị hôm nào
Yêu là khổ vẫn đeo sầu vào thân.
(Thơ gởi chị Quý)
Đó là khi công chưa thành, danh chưa toại. Lại là lúc tình yêu cất cánh bay đi. Biết vậy nhưng không thể làm gì khác hơn “Yêu là khổ vẫn đeo sầu vào thân”.
Tuổi mộng mơ sôi nổi ấy mà ! Phải chăng nhờ vậy mà bây chừ mới có những cái để thương, để nhớ, để quên, để mà cảm xúc...
Tôi đã trải lòng mình từ trang Lưu bút len qua các ngóc ngách của “Một thuở học trò” để đến với Nhớ thời trọ học mà anh vừa viết để đưa vào cuối tập.
Cuối cùng, có thể nói rằng cuộc đời của Mai Hữu Phước hay nói một cách khác hơn là thơ của Mai Hữu Phước như một dòng sông không ít thác ghềnh.
Tuy vậy, dù ở một khúc quanh nào “Một thuở học trò” vẫn giữ được màu trong trắng, ngây thơ của quãng thời gian đẹp nhất trong một đời người. Cảm xúc của anh viết từ thời đó cho đến bây giờ là cảm xúc rất thật và đáng yêu, đáng quý biết bao.
Tới đây, dẫu chưa nói hết được những gì muốn nói, nhưng tôi cũng xin khép lại bài viết với mong muốn được trả một phần món nợ, không thành nợ với “Một thuở học trò” và với quyển nhật ký ố vàng, chi chít chữ đã gây nhiều xúc động trong tôi.
Được vậy, ít nhiều tôi cũng đã trả được một phần món nợ của chính mình.

Đà Nẵng, đầu Hạ 2004
Hải Minh
-Phan Minh Mẫn

Add comment

Chúng tôi chỉ đồng ý hiển thị các lời bình bằng Tiếng Việt có dấu

Security code
Refresh

Video mới chia sẻ

 

Lời yêu mới...

Bạn đọc đang trực tuyến

    0 Thành viên và 207 Khách đang trực tuyến